متنوع ترین قطار هوایی ایران در اینجا قرار دارد – ایرنا زندی


تیم زندگی ایرنا – توربین بادی چپقی سیرجان یکی از متنوع ترین توربین های بادی ایران است. این ستمگر معنوی حتی در دنیا هم نمونه ای خاص و منحصر به فرد محسوب می شود. بادگیر چپاقی سیرجان برای خانه مرحوم دکتر ساخته شد. سید علی اصغر رضوی که اولین پزشک سیرجان بود. تاریخ ساخت این آسیاب بادی به دوران سلطنت رضا شاه پهلوی برمی گردد. این بنا توسط معمار بومی به نام سید محمد شجاعی ساخته شده است. در واقع، خیلی قدیمی نیست. اما از نظر ظاهر و معماری با سایر هواکش ها متفاوت است.

این نیروگاه متنوع ترین نیروگاه بادی ایران است

هواکش چپقی سیرجان با الهام از دودکش ها و هواکش های کشتی های قدیمی ساخته شده است. به همین دلیل، ظاهری متفاوت دارد که تا به حال دیده اید. از نظر تاریخی، این اثر خیلی قدیمی نیست. اما به دلیل تنوع از نظر معماری دارای ارزش است و در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

اماکن سیرجان به این مکان معنوی محدود نمی شود. در نزدیکی بادگیر چپاقی می توانید از مکان های جالب دیگری دیدن کنید که بدون شک لذت خواهید برد و سفر خود را کامل خواهید کرد.

این نیروگاه متنوع ترین نیروگاه بادی ایران است

کولر گازی چیست؟

آسیاب های بادی یکی از جاذبه های گردشگری در اقلیم گرم و خشک ایران هستند. حتماً نام بادگیر را شنیده اید و احتمالاً تجربه بازدید از چند نمونه از آنها را داشته اید. در قدیم که کولر و کولر و وسایل سرمایشی وجود نداشت برای تهویه و خنک کردن خانه از پنکه استفاده می کردند.

علاوه بر خانه‌ها، برج‌های بادی نیز بر روی سدها و میله‌های معدن ساخته شد تا نقش یک ساز بادی را ایفا کنند. بادگیر یکی از مهمترین ویژگی ها و نمادهای معماری ایرانی است. در واقع امروزه به غیر از ایران، توربین های بادی در بسیاری از کشورهای خاورمیانه ساخته می شوند.

این نیروگاه متنوع ترین نیروگاه بادی ایران است

تاریخچه کارخانه های بادی در ایران

آسیاب های بادی یکی از مهمترین نمادهای تمدن ایرانی هستند. اما دقیقاً معلوم نیست اولین بادگیرها در کدام شهر ایران ساخته شده است. استفاده از بادگیر سال هاست که در ایران رواج پیدا کرده است. آسیاب های بادی به اشکال مختلف بیشتر در نواحی مرکزی و جنوبی ایران ساخته می شوند. هر کدام با توجه به ارتفاع و جهت وزش باد طراحی و ساخته شدند.

قبل از اینکه کولر گازی وارد زندگی مردم شود و استفاده از آن در شهرهای مختلف رواج پیدا کند، این پنکه ها برای تهویه مطبوع و خنک کننده استفاده می شدند. آنها نه تنها در خانه‌ها، بلکه در مکان‌های مذهبی و تشریفاتی نیز این کار را انجام می‌دادند. هنوز هم می توانید نمونه هایی از ستون های باد باستانی را در آب و هوای گرم و مرطوب بیابید. مثلا در جنوب ایران در بندرعباس، بندرلنگه، قشم و بوشهر. همچنین مناطق گرم و خشک مرکز ایران مانند کرمان، نایین، یزد، طبس، قم، اصفهان، سمنان، کاشان و حتی گاهی جنوب تهران را ببینید.

نحوه عملکرد بادگیرها

اولین توربین های بادی ایران در یزد و کرمان ساخته شد. نحوه کار آنها به این صورت است که هوای جاری را از بیرون ساختمان به داخل می کشند. وجود تشتک های آب تعبیه شده در بادگیرها باعث می شود هوای عبوری از آن خنک و به داخل خانه هدایت شود. آسیاب های بادی مهمی در ایران ساخته شده است که هنوز از شاهکارهای معماری محسوب می شوند. بازدیدکنندگان زیادی از سراسر ایران دارند و حتی گردشگران خارجی نیز پذیرای آن هستند. از خاص ترین و متنوع ترین بادگیرهای ایران می توان به بادگیر باغ دولت آباد یزد، آسیاب بادی اعظم در بزرگ بازار کرمان و بادگیر چپاقی سیرجان اشاره کرد. شهر تاریخی یزد به شهر ارواح معروف است. زیرا در مقایسه با سایر شهرهای مرکزی ایران دارای توربین های بادی زیادی است و برد توربین های بادی بسیار زیاد است.

هواکش ها برج هایی هستند که در پشت بام بر روی قسمت های دیگر خانه تعبیه شده اند. بادگیرها اغلب در قسمتی از خانه های کویری به نام حوضخانه ساخته می شوند. تانک ها در واقع رابطی بین خانه خیاط و اتاق های تابستانی بودند. سدی نیز در این منطقه ساخته اند و علت نامگذاری آنها به حوضخانه به دلیل وجود سد است.

بادگیر درست بالای استخر ساخته می شود و هوایی که از بافل هوا به داخل استخر می ریزد به داخل آب استخر هدایت می شود. بادگیرها معمولاً مربعی شکل هستند و چندین سوراخ در چهار دیواره آنها تعبیه شده است. فضای داخلی بادگیر با تیغه ها و دیوارهای خشت یا چوب و خشت به چند قسمت تقسیم می شود.

انواع توربین های بادی در ایران

آسیاب های بادی در ایران به اشکال مختلف طراحی و ساخته می شدند. این بادگیرها بر اساس ویژگی های ساختاری به چند گروه اصلی تقسیم می شوند. هر یک از آن گروه ها ویژگی های مشابهی دارند. این بادگیرها عبارتند از:

آسیاب های بادی اردکان بیشتر در منطقه اردکان یزد دیده می شوند. این بادگیرها معمولاً ساده‌تر هستند و به دلیل همین سادگی، ساخت آنها ارزان‌تر و ارزان‌تر است. به همین دلیل گاهی از این سازهای بادی برای هر اتاق یک خانه می ساختند.

این نیروگاه متنوع ترین نیروگاه بادی ایران است

بادگیرهای کرمانی نیز بادگیرهای ساده ای هستند. به همین دلیل خانه های میانی و پایینی دارای این شفت های تهویه بودند. تقریباً هر ساختمانی می تواند این نوع آسیاب بادی را بسازد و مهم ترین مصالح به کار رفته در ساخت آن خشت و گل بوده است. بادگیرهای طراحی شده برای استخرها معمولا از یک نوع هستند. بادگیرهای کرمانی شکل دقیق و دقیق تری دارند و گرمایش و سرمایش هوا را بهتر انجام می دهند.

این نیروگاه متنوع ترین نیروگاه بادی ایران است

بادگیرهای یزدی از نظر اندازه بزرگتر از سایر بادگیرها هستند. این بادگیرها معمولاً از ۴ یا ۸ طرف ساخته می شوند به همین دلیل به آنها چهار دریچه هوا یا چهار دریچه هوا نیز می گویند. ارتفاع این بادگیرها معمولاً از سایر بادگیرها بیشتر است. از نقطه نظر معماری، ساخت آنها حتی دشوارتر است.

این نیروگاه متنوع ترین نیروگاه بادی ایران است

آسیاب بادی چپاقی سیرجان از نظر معماری با تمام بادگیرهای دنیا متفاوت است. یکی از دلایل متفاوت بودن این پایگاه هوایی با سایر پایگاه های هوایی در ایران و جهان، ایده ای است که معمار آن در ساخت آن قرار داده است.

سازنده این مانع هوایی در طول سفر دریایی متوجه هوای خوبی در سالن استراحت کشتی شده بود. با کمی دقت و تحقیق متوجه شد که دودکش کشتی ها شکل خاصی دارد. او به این نتیجه رسید که اگر از همین روش طراحی برای ساخت کولر استفاده کند، می تواند نتیجه بهتری بگیرد و کولر گازی با ظرفیت خنک کنندگی بیشتر بسازد.

این نیروگاه متنوع ترین نیروگاه بادی ایران است

منحرف کننده های هوای تخت دارای چندین لوله منحنی به جای یک منطقه مکعبی هستند. این لوله ها به یک شبکه هندسی منظم متصل می شوند و هوا را از جهات مختلف به داخل خانه منتقل می کنند. در واقع زیبایی این توربین های بادی تنها به دلیل طراحی خاص آنها نیست. آنها بدن بیرونی خود را به روش های مختلف تزئین می کردند تا زیبا به نظر برسد. در واقع در طراحی جلوپنجره به زیبایی نمای بیرونی آن توجه می شود.

سایر مناطق سیرجان

سیرجان یکی از شهرهای جنوبی ایران در استان کرمان است. این شهر به دلیل قرار گرفتن در چهارراه محورهای مواصلاتی همواره در مرکز توجه قرار داشته است. ارتفاع آن از سطح دریا ۱۷۶۶ متر است و به دلیل قرار گرفتن در دشت مرتفع، آب و هوای خنک تری نسبت به سایر شهرهای کویری ایران دارد. اگر به این شهر سفر کردید، علاوه بر بادگیر چپاقی سیرجان، می توانید از جاذبه های دیگری نیز دیدن کنید که در ادامه معرفی می کنیم.

این نیروگاه متنوع ترین نیروگاه بادی ایران است

باغ صخره ای

باغ صخره ای زمانی یک باغ واقعی بود. این باغ در روستای بلورد شهرستان میاندوآب در ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی سیرجان واقع شده است. شکل این باغ غیرعادی است و متعلق به درویش خان اسفندیارپور بوده است. قبر او اکنون در این باغ صخره ای است.

درویش خان اسفندیارپور با خانواده در ۴۰ کیلومتری سیرجان با دامداری و کشاورزی زندگی می کند. پس از اصلاحات ارضی در سال ۱۳۴۰، در اعتراض به از دست دادن اموالش، باغداری را متوقف کرد تا اینکه تمام درختان زمین باقی مانده اش خشک شد. پس از این ماجرا از تمام شاخه های درختان میوه سنگ آویزان کرد و متوجه شد. وی در سال ۱۳۶۵ درگذشت و در این باغ به خاک سپرده شد.

این نیروگاه متنوع ترین نیروگاه بادی ایران است

برای دیدن این باغ صخره ای باید از شهر سیرجان دورتر رفت. در جاده سیرجان به سمت بافت، پس از طی ۳۰ کیلومتر و پس از گذر از بلور، حیدرآباد و میاندوآب، تابلویی از باغ صخره ای را می بینید.

دوقلوهای یخی سیرجان

یخچال های دوقلو سیرجان از جمله آثاری است که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. یخدان ها بناهایی بودند که در دوران باستان در شهرهای واقع در مناطق گرم و خشک ایران ساخته می شدند. این جعبه های یخ طرح های خاصی داشتند و برای خنک نگه داشتن غذا و آب مورد استفاده قرار می گرفتند. این بنای جذاب با معماری خاص یکی از جاذبه های سیرجان است که قطعا از دیدن آن لذت خواهید برد.

این نیروگاه متنوع ترین نیروگاه بادی ایران است