خانه تاریخی سوزانگر; خانه قدیمی در دزفول


گروه ایرنا زنده- دزفول یکی از شهرهای استان خوزستان است که در منطقه جنوب غربی ایران قرار دارد. این شهر یکی از قدیمی ترین شهرهای خوزستان به شمار می رود که قدمتی چند هزار ساله دارد. شهر دزفول در گذشته پایتخت هنر و معماری ایرانی- اسلامی به شمار می رفت. حدود ۲۸ مکان قدیمی در این شهرک وجود دارد که اکثر آنها خانه های کوچک آجری دارند. خانه های آجری فرسوده ای در کنار یکدیگر ساخته شده و بافت آجری به این منطقه بخشیده است.

یکی از مهمترین مناطق کشاورزی ایران شهر دزفول است. شهرستان دزفول به دلیل برخورداری از آب مناسب و خاک حاصلخیز موفق به کسب عنوان مقام اول در تولید پرتقال، گل رز و مریم شده است. اماکن تاریخی خاصی مانند مسجد جامع دزفول، خانه تاریخی سوزنگر، تپه های چغامیش، آسیاب های آبی دزفول، آرامگاه یعقوب لیث صفری و خانه قلمبر در شهرستان دزفول قرار دارند.

بنای تاریخی معروف دزفول پل قدیمی نام دارد که در زمان دومین شاهنشاه ایران به نام شاپور ساسانی ساخته شده است. شاپور ساسانی با اسرای رومی پلی باستانی در کنار رود دز ساخت. از این رو به پل رومی نیز معروف است. در گذشته خانه هایی بر روی تپه با هدف نظارت بر پل قدیمی ساخته می شد. یکی از این خانه ها که در منطقه قلعه قرار دارد، خانه تاریخی سوزانگر است.

معروف ترین اثر تاریخی دزفول پل قدیم نام دارد
معروف ترین اثر تاریخی دزفول پل قدیم نام دارد

خانه تاریخی سوزانگر; از گذشته تا امروز

از تاریخچه بنای تاریخی سوزنگر اطلاعات کامل و دقیقی در دست نیست. بنا بر برخی روایات، تاریخچه این خانه به صد سال اخیر باز می گردد که وجود نوشته در داخل خانه این نظریه را نقض می کند. در واقع تاریخ ۱۳۳۸ هجری قمری بر روی کتیبه نوشته شده است که گمان می رود نشان دهنده تاریخی باشد که مردی به نام سوزانگر این خانه را تأسیس کرده است. در دهه ۸۰ یعنی از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۸ بازسازی ساختمان اولیه خانه سوزانگر انجام شد که پس از آن کاربری خانه به آموزش حرفه ای تغییر یافت. خانه تاریخی سوزانگر در تاریخ ۴ اسفند ۱۳۷۸ به شماره ۲۶۰۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

قدمت خانه تاریخی سوزانگر به صد سال پیش برمی گردد که در کتیبه به این تاریخ می گذرد.
قدمت خانه تاریخی سوزانگر به صد سال پیش برمی گردد که در کتیبه به این تاریخ می گذرد.

بناهای خانه تاریخی سوزانگر

به طور کلی معماری خانه تاریخی سوزنگر بازتابی از معماری دوران قاجار است. این خانه تاریخی بر اساس سازه های داخلی ساخته شده است که در دو طبقه مجزا زیرزمینی و زیرزمینی ساخته شده است. شوادان نوعی معماری منحصر به فرد در جنوب غربی ایران به ویژه دزفول و شوشتر است که با توجه به اقلیم گرم و مرطوب ایجاد شده است. در ساختمان های شوادان سوراخ هایی در دیوار و سقف ایجاد می شود تا از ورود هوای گرم به داخل خانه جلوگیری شود. خانه سوزنگر در یکی از قدیمی‌ترین مناطق دزفول به نام قلعه در دره‌ای بی‌انتها قرار دارد که با پلکانی آجری شکل معمولی به ورودی کوچکی ختم می‌شود.

در ورودی خانه سوزانگر تزیینات آجری مختلف با نقش های حصیری، گل های دماغه، گل زنجبیلی و دندان موش زیبایی چشم نوازی را به ارمغان می آورد. داخل حیاط خانه سوزانگر، حیاط مرکزی و ایوانی قرار دارد. اطراف باغ را نیز ایوان ها و تراس ها احاطه کرده است. در طبقه اول خانه، اتاق های بزرگ، بالکن و یک تراس منحصر به فرد با سقف چوبی وجود دارد که با طرح آجر تزئین شده است. طبقه دوم خانه نیز برای پذیرایی از مهمانان ویژه طراحی شده است که با آجرهای شیک و مجلل تزئین شده است. روش آجرسازی به کار رفته در طراحی خانه سوزانگر به خون چینی معروف است. این نوع آجرکاری که بارها در قسمت بالایی طاق ها پوشانده شده زیبایی شگفت انگیزی ایجاد می کند. قسمت های مختلف خانه سوزانگر از جمله دیوارهای اتاق و باغ از سیمان، چوب و آجر ساخته شده است که در ساخت بیش از ۱۰ نوع آجر گران قیمت از آن استفاده شده است.

در دهه 1980، خانه تاریخی سوزانگر بازسازی شد
در دهه ۱۹۸۰، خانه تاریخی سوزانگر بازسازی شد

بهترین زمان برای بازدید از خانه تاریخی سوزانگر

همانطور که گفتیم خانه تاریخی سوزنگر در شهر دزفول خوزستان قرار دارد. آب و هوای دزفول گرم و مرطوب است. سردترین ماه سال در دزفول با آب و هوای مدیترانه ای دی ماه است و حداقل دمای آن ۱۵ درجه سانتیگراد است. گرم ترین ماه سال جولای است و دمای هوای آن ۴۵ درجه سانتیگراد است. بنابراین با توجه به تغییر شرایط آب و هوایی، بهترین زمان برای بازدید از خانه تاریخی سوزنگر فصل بهار و زمستان است. زیرا در این زمان ها آب و هوای این ناحیه معتدل و مدیترانه ای است.

بناهای خانه تاریخی سوزانگر به سبک درونگار ساخته شده است
معماری خانه تاریخی سوزانگر بر اساس سبک درونگار است

مکان های دیدنی نزدیک خانه تاریخی سوزانگر

۱. خانه تیزنو دزفول

خانه تاریخی تیزنو در بخش قدیمی دژ در دزفول استان خوزستان قرار دارد. جالب است بدانید که در زمان های قدیم کلمه «قلعه» را برای تپه به کار می بردند. مردم دزفول برای تماشای پل قدیمی ساسانی بر روی تپه ها برج می ساختند. خانه تیزنو دارای ویژگی های طبیعی دزفول است که با طاق های رومی، غلام زرهم، نمای آجری، شبستان و طرح های هفت و هشت تزئین شده است. تاریخچه خانه نیز به دوران صفویه برمی گردد که مانند خانه سوزانگر به سبک چینی طراحی شده است.

خانه تیزنو در دزفول یکی از مکان های دیدنی نزدیک خانه تاریخی سوزنگر است
خانه تیزنو در دزفول یکی از مکان های معروف نزدیک خانه تاریخی سوزنگر است

۲. مسجد جامع دزفول

قدیمی ترین و اولین مسجد دزفول مسجد جامع واقع در خیابان امام خمینی شهر دزفول است. بنای مسجد از سنگ و آجر ساخته شده است که از قرن سوم هجری تا کنون مورد استفاده قرار گرفته است. مسجد جامع دزفول شامل حیاط بزرگی است که با آجرکاری و ستون های سنگی تزئین شده است. این مسجد یکی از اولین مساجد دوره اسلامی است که در دوره صفویه معادل ۱۰۰ هجری قمری دستخوش تغییراتی شد.